Ember

Gratis TDEE-calculator

Schat in een paar stappen hoeveel calorieën je lichaam per dag verbrandt

Je gegevens blijven privé

Wat is je geslacht?

jaar
cm
kg

Hoe actief ben je?

Over de TDEE

Het totale dagelijkse energieverbruik (TDEE, Total Daily Energy Expenditure) is het geschatte aantal calorieën dat je lichaam in 24 uur verbrandt. Het combineert de energie voor je vitale functies in rust met de energie die je verbruikt door dagelijkse beweging en sport.

We schatten eerst je ruststofwisseling (BMR) met de formule van Mifflin-St Jeor.

Mannen: BMR = (10 × gewicht in kg) + (6,25 × lengte in cm) - (5 × leeftijd) + 5

Vrouwen: BMR = (10 × gewicht in kg) + (6,25 × lengte in cm) - (5 × leeftijd) - 161

Je BMR wordt daarna vermenigvuldigd met een activiteitsfactor om je TDEE te schatten.

  • Zittend (1,2): weinig of geen sport
  • Licht actief (1,375): sport 1-3 dagen per week
  • Matig actief (1,55): sport 3-5 dagen per week
  • Zeer actief (1,725): intensieve sport 6-7 dagen per week

De TDEE is een vertrekpunt, geen exact voorschrift. Stofwisseling, lichaamssamenstelling, medische aandoeningen, medicijnen, slaap en stress kunnen allemaal je werkelijke energiebehoefte beïnvloeden. Volg je voortgang een paar weken en stuur zo nodig geleidelijk bij.

Medische disclaimer. Deze calculator is alleen bedoeld ter informatie en vervangt niet het advies van een zorgverlener. Raadpleeg een arts of diëtist voor persoonlijk advies, vooral als je een medische aandoening hebt.

Basaal metabolisme: alles wat je moet weten om in actie te komen

Wat is het basaal metabolisme?

Het basaal metabolisme is de energie die je lichaam verbrandt om gewoon in leven te blijven, zonder dat je een vinger uitsteekt. Ook als je volkomen stil in bed ligt, werkt je lichaam zonder pauze: het laat je hart kloppen, houdt je lichaamstemperatuur op peil en laat je nieren, lever, longen en miljarden cellen werken. Dat kost allemaal energie, en die energie heet het basaal metabolisme.

In de praktijk is het goed voor 60 tot 75% van je totale dagelijkse energieverbruik. Met andere woorden: ook als je de hele dag niets deed, zou je lichaam nog een flink aantal calorieën verbranden. Dat verrast vaak, zeker mensen die denken dat afvallen vooral om de sportschool draait.

Je basaal metabolisme kennen betekent je energievloer begrijpen: het minimum aan calorieën dat je lichaam nodig heeft om goed te werken. Onder die grens past je lichaam zich aan en kan het sommige functies vertragen om energie te sparen. Daarom is te weinig eten op lange termijn nooit een goede strategie.

Zo schat je je basaal metabolisme

Er bestaat geen perfecte methode om je basaal metabolisme zonder gespecialiseerde apparatuur te meten, maar meerdere formules geven betrouwbare schattingen. De twee bekendste zijn de formule van Harris-Benedict, ontwikkeld aan het begin van de 20e eeuw, en de formule van Mifflin-St Jeor, die vandaag als de nauwkeurigste voor de algemene bevolking geldt.

Deze formules houden rekening met je gewicht, lengte, leeftijd en geslacht. Ze geven een getal in kilocalorieën per dag, dat staat voor wat je lichaam in volledige rust verbrandt. Vermenigvuldig je dat getal met een activiteitsfactor, dan krijg je je totale dagelijkse energieverbruik, vaak TDEE genoemd (Total Daily Energy Expenditure).

In de praktijk ligt het basaal metabolisme van een man van 35 jaar, 80 kg en 1,78 m rond 1.850 tot 1.900 kcal per dag. Voor een vrouw van dezelfde leeftijd, 65 kg en 1,65 m, ligt het rond 1.400 tot 1.450 kcal. Dit zijn richtgetallen: ieder mens is uniek, en formules zijn maar een startpunt.

Het is nuttig om je basaal metabolisme regelmatig opnieuw te berekenen, omdat het verandert. Afvallen, spieren opbouwen, ouder worden: elk van die factoren verandert de berekening. Veel apps om je voeding bij te houden doen dit in een paar seconden.

Wat je basaal metabolisme beïnvloedt

Je basaal metabolisme is geen vaste waarde. Het schommelt door veel factoren, waarvan je sommige kunt beïnvloeden en andere niet.

Leeftijd is een van de meest constante factoren. Vanaf ongeveer 30 jaar daalt het basaal metabolisme geleidelijk met ongeveer 1 tot 2% per tien jaar. Die vertraging komt grotendeels door het natuurlijke verlies van spiermassa bij het ouder worden, een verschijnsel dat sarcopenie heet. Het is niet onvermijdelijk, maar wel iets om rekening mee te houden.

Spiermassa is de sterkste hefboom die je zelf in handen hebt. Spierweefsel is metabool actief: ook in rust verbrandt elke kilo spier ongeveer drie keer zoveel calorieën als dezelfde hoeveelheid vet. Daarom kunnen twee mensen met hetzelfde gewicht een heel ander basaal metabolisme hebben, afhankelijk van hun lichaamssamenstelling.

Ook hormonen spelen een centrale rol. De schildklier regelt via de hormonen T3 en T4 direct de snelheid van je stofwisseling. Een te traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) kan het basaal metabolisme flink verlagen, waardoor afvallen bijzonder moeilijk wordt ondanks serieuze inspanningen met voeding. Tot slot speelt erfelijkheid een rol: sommige mensen erven een van nature actievere of efficiëntere stofwisseling, maar die factor is vaak minder bepalend dan gedacht.

De mythe van de trage stofwisseling: werkelijkheid of excuus?

Hoe vaak hoor je iemand aankomen wijten aan een „trage stofwisseling”? Die verklaring is handig, maar verdient een eerlijke blik.

Er zijn meetbare verschillen tussen mensen. Studies lieten zien dat het basaal metabolisme tussen twee mensen met een vergelijkbaar postuur 200 tot 400 kcal per dag kan verschillen. Echte medische aandoeningen, zoals hypothyreoïdie of het syndroom van Cushing, kunnen de stofwisseling flink vertragen.

In de overgrote meerderheid van de gevallen zijn de verschillen in basaal metabolisme tussen gezonde mensen echter veel kleiner dan gedacht. Bij een gelijke lichaamssamenstelling verschilt het basaal metabolisme maar ongeveer 8 tot 10% van persoon tot persoon.

Wat je gewicht veel meer beïnvloedt, is je totale energieverbruik. Daarin zit niet alleen je basaal metabolisme, maar ook bewuste lichaamsbeweging, het thermisch effect van voeding (de energie die je aan verteren besteedt) en NEAT (Non-Exercise Activity Thermogenesis): alle kleine dagelijkse bewegingen zoals lopen, friemelen en traplopen. Die onderdelen verschillen veel meer dan het basaal metabolisme zelf, en de meeste heb je direct in de hand.

Zo verhoog je je basaal metabolisme

Goed nieuws: je basaal metabolisme ligt niet vast, en meerdere strategieën kunnen helpen het blijvend te verhogen.

De eerste, en verreweg de effectiefste, is spiermassa opbouwen. Krachttraining, zelfs twee tot drie keer per week, verhoogt geleidelijk het aandeel actief weefsel in je lichaam. Hoe meer spieren je hebt, hoe meer calorieën je lichaam in rust verbrandt. In één week is het effect niet spectaculair, maar over meerdere maanden is het echt en meetbaar.

Ook eiwit eten speelt een sleutelrol. Eiwitten hebben een hoger thermisch effect dan koolhydraten of vetten: je lichaam besteedt ongeveer 20 tot 30% van de calorieën uit eiwit alleen al aan het verteren en opnemen ervan, tegen 5 tot 10% voor koolhydraten en maar 0 tot 3% voor vetten. Genoeg eiwit eten, ongeveer 1,2 tot 2 g per kilo lichaamsgewicht, helpt je spiermassa te behouden en je stofwisseling te ondersteunen.

Slaap is vaak de vergeten factor. Chronisch slaaptekort verhoogt je cortisol en verlaagt de aanmaak van testosteron en groeihormoon, twee hormonen die essentieel zijn om spiermassa te behouden. Genoeg slapen is geen luxe: het is een basisvoorwaarde voor een gezonde stofwisseling.

Onderschat tot slot je NEAT niet. De trap nemen in plaats van de lift, lopen tijdens het bellen, regelmatig opstaan: die kleine bewegingen kunnen er per dag enkele honderden kilocalorieën bij doen.

Volg je energiedoelen met Ember

Download Ember om je gezondheids- en welzijnsdoelen te ondersteunen.

Download Ember in de App StoreDownload Ember op Google Play